دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت 2382-9850 مقالات آماده انتشار 2021 05 15 Prediction in heroic poms after shahnameh پیشگویی در منظومه های پهلوانی پس از شاهنامه 81336 10.22059/jlcr.2021.314692.1598 FA مرتضی مقصودی نژاد دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان،کرمان ، ایران. مجید حاجی زاده استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاداسلامی واحد کرمان،کرمان ، ایران. مریم غلامرضا بیگی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاداسلامی واحد کرمان،کرمان ، ایران. Journal Article 2021 01 06 Prediction is one of the most important and influential elements in the process of formation of epic and national stories, which is widely reflected in the national epic poems of Iran, including the Shahnameh and subsequent poetic epics. In the present article, the element of prophecy in heroic systems after Shahnameh has been researched by the method of libraries based on content description and analysis and presentation of statistics. Based on the research, about one hundred and fifty-five predictions in these systems have been researched. Has been used. The element of prophecy in famous epic poems; Such as Shahriarnameh, Bahmannameh, Samnameh, Kooshenameh, Garshasbnameh, Jahangirnameh and Faramarznameh, respectively, are more prominent and in the systems, Barzoonameh, Shebrangnameh, Kok Kuhzad and Bijannameh, they are very few and finger In short epic poems; Prophecies are not used, such as Banogshsabnameh, Babarbian, Tahminehnameh, Dastan Patiareh, Razmnameh Shakavand Kooh and Susannameh. The predictions were made by people who in their time had a privileged social status and superior position, and most predictions were made by astronomers, respectively, based on astronomical rulings, kings and princes, priests, Brahmins and heroes. Ordinary people play a significant role. They do not have predictions. Some predictions with tools; Such as astrolabe, astrological cup, cosmic cup, mirror of wisdom, and some are written on various tablets that were predicted by the predecessors for the future and have almost common features. Many predictions are based on dreams or Through supernatural and auxiliary factors; Like Soroush and Simorgh, it has been done and the vast majority of predictions have been fulfilled. Usually prediction has a social function; Advising for reform in the field of political and social system, foresight, awareness of omissions and ominous warnings; Like death, destruction and defeat, it is one of the most important goals and functions of prophecy in the mentioned heroic systems. پیشگویی یکی از عناصر مهم و اثرگذار در فرآیند شکل گیری داستان‌های حماسی و ملی است که در منظومه‌های حماسیِ ملی ایران، اعم از شاهنامه و حماسه‌های منظومِ پس از آن، نمود فراوان دارد. در نوشتار حاضر، عنصر پیشگویی در منظومه‌های پهلوانی پس از شاهنامه با روش کتابخانه‌ای مبتنی بر توصیف و تحلیل محتوا و ارائه آمار، مورد پژوهش قرار گرفته است.بر اساس پژوهش انجام شده، حدوداً صد و پنجاه و پنج مورد پیشگویی در این منظومه‌ها به کار رفته است.عنصر پیشگویی در حماسه‌های منظومِ معروف؛ نظیر شهریارنامه، بهمن‌نامه، سام‌نامه، کوش‌نامه، گرشاسب‌نامه، جهانگیرنامه و فرامرز نامه به ترتیب، نمود بیشتر دارد و در منظومه‌های، برزونامه، شبرنگ نامه، کک کوهزاد و بیژن نامه، بسیار معدود و انگشت شمار است .در منظومه‌های حماسی کوتاهی؛ نظیر بانوگشسب نامه، ببربیان، تهمینه نامه، داستان پتیاره، رزم نامۀ شکاوند کوه و سوسن نامه،پیشگویی کاربرد ندارد. پیشگویی‌ها توسط افرادی صورت گرفته که در روزگار خود از جایگاه اجتماعی ممتاز و موقعیت برتر برخودار بوده‌اند و بیشترین پیشگویی‌ها به ترتیب، توسط اخترشناسان با تکیه بر احکام نجومی، شاهان و شاهزادگان، موبدان و برهمنان و پهلوانان صورت پذیرفته است.افراد عادی نقش قابل توجهی در پیشگویی ندارند. برخی از پیشگویی‌ها با ابزارهایی؛ نظیر اسطرلاب، جام انجم نما، جام گیتی نما، آیینه حکمت، صورت گرفته است و برخی نیز بر روی الواح گوناگونی درج شده اند که توسط پیشینیان برای آیندگان پیشگویی شده و تقریباً از ویژگی‌های مشترک برخوردارند.بسیاری از پیشگویی‌ها بر اساس خواب و رؤیا یا از طریق عوامل ماوراءالطبیعه و یاری رسان؛ نظیر سروش و سیمرغ، صورت پذیرفته است .اکثر قریب به اتفاق پیشگویی‌ها، تحقق یافته اند.معمولاً پیشگویی دارای کارکرد اجتماعی است؛ پند دادن برای اصلاح امور در حوزۀ نظام سیاسی و اجتماعی ، آینده بینی ، آگاهی از مغیبات و هشدارهای شوم؛ مانند مرگ، ویرانی و شکست ازمهمترین اهداف و کاکردهای پیشگویی در منظومه های پهلوانی مذکور است.علت روی آوردن پیشینیان به امر پیشگویی را می توان دانش ناقص بشر در گذشته و نادانسته های او از کاینات و جهان هستی دانست.