دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت 2382-9850 مقالات آماده انتشار 2021 07 31 Comparative criticism of Gulistan and selected Javameolhekayat With the Semioethics approach نقد مقایسه ای گلستان و گزیدة جوامع الحکایات و لوامع الروایات با رویکرد نشانه شناسی اخلاق 82705 10.22059/jlcr.2021.327128.1707 FA شیرزاد طایفی دانشگاه علّامه طباطبائی محمد حسن حسن زاده نیری دانشگاه علّامه طباطبائی عباس Vq,hkd دانشگاه علّامه طباطبائی Journal Article 2021 07 13 Faced with literary masterpieces, the increasing correlation of sciences based on the cognition of language, culture, and society with literature, as a practical platform for decryption of the prevalent thoughts in society, has highlighted the requisiteness to accompany artistic pleasure with an interdisciplinary approach in order to get acquainted with cultural background and try to strengthen the moral and cultural infrastructure of society. This is the common theme of Humanities and literature, which can be interpreted as Semioethics: The Life cycle care beyond borders. In the forthcoming research, "Gulistan" and selected "Javameolhekayat", as two prominent books in the category of anecdote, have been analyzed, and with the method of quantitative and qualitative analysis of moral signs the following items have been concluded:1.By their styles (direct-descriptive or persuasive-warning) and less attention to the details of the narrative and 2.By assigning characteristics to the characters of the anecdotes, the authors have presented a social and governmental view of their times, and a display of the real moral characteristics or an idealistic view of morality. 3.The qualitative and quantitative level of attention to ethics signs is such that the authors can be considered as activists with moral and social concerns and the works or at least parts of the works, represent the realities of the time. 4. Most individual moral signs belong to the range of rationality/ignorance, honesty/dishonesty, compassion/ violence. Also, most social moral signs are justice/oppression and goodness/ carelessness to people 5. From what is represented in the literary masterpieces, it can also be concluded that "people take refuge in many lies with different justifications and in different situations". Although this claim does not in any way mean the inherent truth of human, it should make us think to restrain mentioned trait to have a more beautiful world or to alleviate human suffering. رابطة روزافزون دانش‌های مبتنی بر شناخت زبان، فرهنگ و جامعه با ادبیات به‌عنوان ابزاری کاربردی برای نمایش جریان‌های اندیشه در جامعه ، لزوم همراهی لذت هنری را با نگاهی میان‌رشته‌ای در برخورد با آثار مطرح ادبی نمایان کرده است. با چنین رویکردی در مطالعۀ شاهکارهای ادبیِ قدما می‌توان با پیشینة فرهنگی خود آشنا شد و با تفسیر نشانه‌های اخلاقی و اجتماعی و یافتن دلیل و روش بروز آن‌ها، به استحکام زیربنای اخلاقی و فرهنگی جامعه پرداخت. این روش، همان نقطۀ اشتراک دانش‌های علوم انسانی با ادبیات است که می‌توان از آن به نشانه‌شناسی اخلاق تعبیر کرد: مراقبت از جریان زندگی در ابعادی فراتر از مرزها. بر این اساس پژوهش پیشِ‌رو به «گلستان» و «گزیدة جوامع‌الحکایات و لوامع-الروایات» به‌عنوان دو اثر مطرح ادبی پرداخته و با روش تحلیل کمّی و کیفی نشانه‌های اخلاقی نتیجه گرفته که الف. نویسندگان 1. با سبک مخصوص خود (مستقیم- توصیفی یا ترغیبی- تحذیری) و با پرداختن کمتر به جزئیات روایت، بازنمودی از وضعیت اجتماعی و حکومتی دوران خود و 2. با اختصاص ویژگی‌هایی به شخصیت‌های داستان، نمایشی از خصوصیات اخلاقی افراد یا نگاه آرمان‌گرایانة خود را ارائه کرده‌اند. ب. میزان کیفی و کمّی اخلاقیات در متون تا آن حد است که می‌توان نویسندگان را دارای دل-نگرانی‌های اخلاقی و اجتماعی دانست و آثار یا حداقل بخش‌هایی از آثار را بازنمایی واقعیت‌های زمانه. پ. بیشترین نشانه‌های اخلاقی فردی به طیف‌های عقلانیت/جهالت، صداقت/بی‌صداقتی و عطوفت/خشونت و بیشترین نشانه‌های اخلاقی اجتماعی به عدل/ظلم و نیکی/ بی‌توجهی به مردم اختصاص دارند. ت. از آن‌چه در شاهکارهای ادبی قدما بازنمایی شده، می‌توان نتیجه گرفت «آدمی با توجیهات مختلف و در وضعیت‌های گوناگون، بسیار به دروغ پناه می‌بَرد». هرچند این ادعای برآمده از واقعیت‌های متون، به‌هیچ عنوان به‌معنی حقیقت ذاتی انسان نیست، اما باید او را به فکر وا دارد برای جهانی زیباتر یا کاستن از آلام بشر، این ویژگی را مهار کند.