دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Semiotic Study of “Love” Based on Rifater’s Theory in Attar’s Mantiq al-Tayr and Fazel Nazari’s Ghazalsبررسی نشانهشناختی «عشق» بر اساس نظریه ریفاتر در منطقالطیر عطار و غزلیات فاضل نظری12210047710.22059/jlcr.2025.373585.2000FAفاطمهمدرسیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.حسینشیردلدانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران.Journal Article20240615Semiotics is the knowledge of studying all kinds of signs and the factors present in the process of producing meaning and their interpretation, and the rules that govern the signs. This theory, while paying attention to various aspects of the structure of poetry, i.e. accumulation, descriptive system, hypogram and structural network, reveal some of the hidden features of the poems. This model accounts for the coherence, intellectual plan and the implications that lie behind the apparent meaning of the poem. This research intends to study LOVE in The Conference of the Birds composed by Attar of Nishapur (1145-1221) and in Fazel Nazari's lyrical poetry based on Michael Rifater's Theory of Semiotics. In this research, we are looking for descriptive-analytical method to investigate and analyze "love" in al-Tayr Attar's logic with Fazel Nazari's lyrical poetry based on Rifater's semiotics. The reason for choosing these two poets is that we wanted to examine the concept of love from the old and new perspectives, and while developing this concept, examine and analyze the views of both poets regarding "love" and point out the differences and similarities between these two views. From the viewpoints of both, love has a very lofty position. As such, the foundation of the created being was based on love and it is with the care and attention of love that life finds its meaning. On the road of lovers, one must eat the blood of his heart, taste bitterness, and destroy everything to reach the true existence and knowledge.<br /> نشانهشناسی دانش مطالعۀ انواع نشانهها، عوامل حاضر در فرایند تولید معنا و تعبیر آنها و قواعد حاکم بر نشانهها است. این نظریه علاوه بر اینکه به جوانب گوناگون ساختمان شعر یعنی انباشت، منظومۀ توصیفی، هیپوگرام و شبکۀ ساختاری توجه میکند، برخی از زوایای پنهان اشعار را آشکار میکند و انسجام و طرح فکری و دلالتهایی که در پس معنای ظاهری شعر نهفته است، با این الگو قابلِ بررسی و تبیین است. ما در این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی در پی آن هستیم که «عشق» در منطقالطیر عطار را با غزلیات فاضل نظری، بر مبنای نشانهشناسی ریفاتر بررسی و تحلیل کنیم. دلیل انتخاب این دو شاعر این بوده است که خواستهایم مفهوم عشق را از دیدگاه قدیم و جدید بررسی کنیم و ضمن تطور این مفهوم، دیدگاه هر دو شاعر را نسبت به «عشق» بررسی و تحلیل و به تفاوتها و شباهتهای این دو دیدگاه اشاره کنیم. بر این اساس در این پژوهش معنابُنهای عاشق و غیر عاشق یا عشق و بدون عشق در متن کلاسیک و معاصر ترسیم شد و مشاهده گردید که هیپوگرامهای مشترک در منظومۀ فکری دو شاعر وجود دارد: از دیدگاه هر دو شاعر، عشق پایگاه و جایگاهی بلند دارد؛ بهگونهای که بنیاد آفرینش بر اساس عشق است و با عنایت و کرامت عشق است که زندگی معنا و ارزش پیدا میکند. در راه عشق و عاشقی باید خوندلها خورد و مرارتها و سختی چشید و کشید و همهچیز را فنا و قربانی کرد تا به هستی و معرفت حاصل از عشق رسید.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100477_907e234e3bcb04b0a5397b31e183ea6f.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Syntactic balance, Nizami`s language, linguistic and rhetorical constructions, music, symmetrizationبررسی توازن نحوی در شعر نظامی بر مبنای قرینه سازی234610060910.22059/jlcr.2024.383591.2024FAعقیلهآراستهدانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، رشته زبان و ادبیات فارسی.0009-0004-6106-2501احمدگلیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز. ایران.ناصرعلیزادهاستاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، رشته زبان و ادبیات فارسی، ایرانJournal Article20241011One of the most important stylistic features of Nizami`s language that creates harmony and correspondence in the structure of poetry through repetition patterns is syntactic balance. Syntactic balance, by including creative verbal repetitions, in a rule-enhancing manner, is a key factor in creating the music of language and inducing speech. Nizami`s Khamsa can be considered a valuable treasure trove of artistic repetitions that provide the means to create verse. By consciously utilizing the power of language, Nizami has put together a set of words through composition and arrangement, which through syntactic relationships and repetition, form the foundations of music. An important factor that establishes the structure of vatious types of parallelism. By creating hidden repetitions in the text, parallel creates aesthetic connections that are considered the basis of music in poetry. Nizami in Khamsa has created syntactic balance by repeating grammatical patterns, based on syntactic and lexical parallels, in the linguistic structure of the poem, and by using indentical pattern arrangements and syllabic assimilations, based on the rule of syntactic and syllabic symmetry, in the rhetorical structure of the poem. Syntactic balance in Nizami`s poem is often based on a pattern of contrast, which is more artistic than similarity and leads the audience to hidden repetitions in the system of conjunctions. This essay attempts to present different perspectives on the language of Nizami`s poetry in a descriptive-analytical manner by presenting new approaches in the field of repetitionیکی از مهمترین ویژگیهای سبکی نظامی که در ساختار شعر از طریق الگوهای تکرار سبب هماهنگی و تناظر میشود، توازن نحوی است. توازن نحوی، با دربرگرفتن تکرارهای کلامی خلاق، به شیوه قاعده افزایی، عاملی نقشمند در ساخت موسیقی زبان و القای کلام است. خمسه نظامی را میتوان گنجینهای ارزشمند از تکرارهای هنری دانست که اسباب ایجاد نظم را فراهم میسازند. نظامی با بهرهگیری آگاهانه از نیروی زبان، به شیوه ترکیب و سازوارگی، مجموعهای از واژگان را کنار هم قرار داده که در روابط نحوی، با اسلوب تکرار، مبناهای موسیقی را شکل میدهند. عامل مهمی که شاکله توازن نحوی را در خمسه بنا نهاده، وجود انواع قرینه است. قرینه، با ایجاد تکرارهای پنهان در متن، پیوندهایی جمالشناسانه خلق میکند که اساس موسیقی در شعر تلقی میشوند. نظامی در خمسه با تکرار نقشهای دستوری و جابهجاییهای نقشی، بر مبنای قرینههای نحوی و واژگانی، در ساخت زبانی شعر، و با چیدمانهای نقشی یکسان و همسانسازیهای هجایی، بر اساس قاعده قرینههای نحوی و هجایی در ساخت بلاغت شعر، سبب خلق توازن نحوی شده است. توازن نحوی در خمسه نظامی غالباً بر اساس الگوی تباین است که نسبت به الگوهای تشابه وجه هنری تری دارد و مخاطب را به تکرارهای پنهان در نظام همنشینی رهنمون میشود. این جستار میکوشد تا با ارائه رویکردهای نوین در حوزه تکرار، به شیوه توصیفی - تحلیلی، چشماندازهای متفاوتی از زبان شعر نظامی عرضه کند.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100609_47509cbd8dba82d285caf271adde92e9.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Feminine Writing in the Story 'Autumn is the Last Season of the Year' Based on Showalter's Approachتحلیل داستان «پاییز فصل آخر سال است» بر اساس سنت نوشتاری زنان477110061110.22059/jlcr.2025.386477.2037FAمنصورهشهریاریاستادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهرانJournal Article20241204The novel, as one of the most significant and modern forms of media, plays a fundamental role in reflecting and portraying various societal issues. This characteristic enables the novel to serve as a powerful tool for reevaluating and reinterpreting the prevailing thoughts and perspectives within society. "Autumn is the Last Season of the Year," written by Ms. Nasim Marashi, stands out as one of the literary masterpieces of the past two decades, exemplifying this capability. This novel, which won the Jalal Al-e Ahmad Literary Award in 2015, provides a precise depiction of contemporary societal realities by addressing social and cultural topics.
In this article, our aim is to analyze this story through the lens of Elaine Showalter, a prominent American critic and theorist. Her theory, known as situated criticism or the literary tradition of women, allows for the examination of women's writing from the perspective of gender differences. Utilizing a descriptive-analytical method and relying on Showalter's fourfold approach—encompassing linguistic, biological, cultural, and psychological dimensions—we aim to achieve a deeper understanding of the status and experiences of women in the story.
This research endeavors to highlight the role of the novel in representing and critiquing societal thoughts and values. The ultimate goal of this study is to gain a better understanding of the challenges and issues faced by women in contemporary society through a detailed and comprehensive analysis of this literary work. By focusing on linguistic details, biological experiences, cultural transformations, and psychological tensions, this article seeks to provide a complete and multifaceted portrayal of the status of women in the novel "Autumn is the Last Season of the Year."رمان بهعنوان یکی از رسانههای مهم و مدرن، نقشی اساسی در بازتاب و تصویرسازی مسائل مختلف جامعه ایفا میکند. این ویژگی به رمان امکان میدهد تا ابزاری مؤثر برای بازخوانی و بازبینی افکار و نگرشهای حاکم بر جامعه باشد. داستان «پاییز فصل آخر سال است» نوشتۀ نسیم مرعشی، یکی از شاهکارهای ادبی دو دهه اخیر، نمونهای برجسته از این توانمندی است. این رمان که در سال 1394 موفق به دریافت جایزۀ ادبی جلال آل احمد شد، با پرداختن به موضوعات اجتماعی و فرهنگی، تصویری دقیق از واقعیتهای جامعه معاصر ارائه میدهد.
در مقاله پیش رو، هدف ما بررسی این داستان از طریق رویکرد شوالتر، منتقد و نظریهپرداز مطرح آمریکایی است. نظریۀ او که با عناوین نقد وضعی یا سنت نوشتاری زنان شناخته میشود، امکان بررسی نوشتار زنانه را از منظر تفاوتهای جنسیّتی فراهم میآورد. با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و تکیه بر رویکردهای چهارگانه شوالتر در زمینههای زبانی، زیستی، فرهنگی و روانی، قصد داریم تا به درک عمیقتری از وضعیت و تجربیّات زنان در داستان دست یابیم.
نتایج پژوهش نشان میدهد نویسنده در این داستان به بررسی بحران هویّت، انزوا، تنهایی و فردگرایی در بستر گذار از سنت به مدرنیته پرداخته و با بهرهگیری از فنون داستاننویسی دقیق، تصویری جامع و چندلایه از زندگی شخصیتها و جامعه معاصر ایران ارائه داده است. همچنین وی با استفاده از واژگان خاص، توصیف تجربیات زیستی، نمایش تقابل میان سنت و مدرنیته، و بررسی انزوا و تنهایی شخصیتها، چالشهای هویتی و نقشهای جنسیتی زنان را به خوبی بازنمایی کرده است. این پژوهش، نقش رمان در نقد و بازنمایی افکار و ارزشهای جامعه را نشان میدهد.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100611_3b1e0b509b1ecfe6bd998dc976f1a03d.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Recognizing the Points of Aesthetics, Stylistics and Literary Criticism in Jame ol-Sanaye val-Awzanبازشناسایی نکتههای زیباییشناختی، سبکشناختی و نقد ادبی در جامعالصّنایع و الاوزان739310048010.22059/jlcr.2024.383931.2026FAمجاهدغلامیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.Journal Article20241017One of the benefits of promoting Persian language and literature in the Indian subcontinent was that many books were written in Persian on various subjects by the intellectuals and elites of that land. Some of the masters and writers of the subcontinent have left behind valuable books and texts in Persian on rhetoric, understanding poetry, and literary criticism. Jame ol-Sanaye val-Awzan (770-778 AH) is one of these works. This book was written by Seyf Jam Heravi for Prince "Fath Khan", the son of "Firoz Shah" from the Tughlaq Shahi dynasty. Jame ol-Sanaye is a valuable book on rhetoric and the beauties and faults of Persian poetry. Although this book is influenced by some Persian and Arabic rhetorical works, such as Hadayegh ol-Sehr, Haghayegh ol-Hadayegh, Meftah al-Uloum, and Talkhis ol-Meftah, it contains significant innovations. These innovations will be mentioned in their place. In addition, the book contains valuable information and points about understanding poetry and literary criticism, and it is clear that its author considers poetry superior to prose and also considers the power of poetry to be innate. He distinguishes between a "poet" and a "composer"; he is in favor of the idea that poetry should have the meaning; But for him, the beauty and coherence of poetry are also important. He also has some noteworthy and testable opinions about the poets' following of the great poets of the past. He does not like the issue of “permissibility” in poetry. He also has indicators for criticizing poetry. Jame ol-Sanaye is the oldest rhetorical work in which an attempt has been made to define the “style” (Tarz) and stylistics of Persian poetry. In this regard, after stating some criteria, the styles of Persian poetry have been divided into nine styles, each of which has been attributed to a prominent poet. Finally, according to Seyf Heravi, the style of Amir Khusrow Dehlavi (651-725 AH), both in prose and in poetry, is superior to all styles. This opinion, along with his laudatory descriptions of Amir Khusrow, shows that this poet had a high position in the subcontinent.از برکات رواج و روایی زبان و ادبیات پارسی در شبه قارّۀ هندوستان، نوشته شدن کتابهای بسیاری به زبان پارسی در موضوعات گوناگون، توسّط اندیشمندان و نخبگان آن دیار بوده است. چنانکه برخی استادان و ادیبان شبه قارّه، کتابها و رسالههایی پر ارج و ارز به پارسی در بلاغت، شعرشناسی و نقد ادبی از خود به یادگار نهادهاند. <em>جامع الصّنایع و الاوزان</em> (778-770ﻫ.ق)، یکی از همین آثار است که توسّط سیف جام هروی و برای شاهزاده «فتح خان»، فرزند «فیروزشاه» از سلسلۀ تغلق شاهیان نوشته شده است. جامع الصّنایع، به مثابۀ کتابی در بلاغت و محاسن و معایب شعر دَری، با وجود تأثیرگیری از برخی آثار بلاغی پارسی و عربی نظیر <em>حدایق السّحر</em>، <em>حقایق الحدایق</em>، <em>مفتاح العلوم</em> و <em>تلخیص المفتاح</em>، نوگوییهای قابل توجّهی دارد که در جای خود بررسیده تواند شد. افزون بر این، کتاب دربردارندۀ اطّلاعات و نکاتِ ارزشمندی در شعرشناسی و نقد ادبی است و خبر از آن میدهد که نویسندۀ آن، همچنانکه نظم را بر نثر رجحان میدهد، شاعری را امری موهبتی میداند. او میان «شاعر» با «موزونطبع» و «خوبطبع» تفاوت میگذارد. طرفدار معنادار بودن شعر است، امّا جانب زیبایی و بِاندامی شعر را نیز فرو نمیگذارد. در پیروی شاعران همروزگار خود از استادان پیشین، نظراتی دارد که شایستۀ بازخوانی و بررسی است. تن دادن به «جواز» را در شعر خوش نمیدارد و شاخصهایی برای نقد شعر دارد. همچنین <em>جامع الصّنایع</em>، کهنسالترین نوشتۀ بلاغیای است که در آن برای معرّفی «طرز» و طرزشناسی شعر پارسی کوشش شده است. در این راستا، پس از بیان معیارها، طرزهای شعر پارسی به نُه طرز تقسیم شده و هرکدام به شاعری که در آن طرز سرآمد بوده، انتساب یافته است. نهایت آنکه از نظرسیف هروی، طرز امیرخسرو دهلوی (725-651 ﻫ.ق)، چه در نثر و چه در شعر، سرآمد همۀ طرزها است. این نظر در کنار دیگر نظرات ستایشآمیز هروی دربارۀ امیرخسرو، از جایگاه والای این شاعر در شبه قارّه خبر میدهد.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100480_3a07516c9b747ee5bbaccff18f5622e3.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Reanalyzing the Style of Majaz (Metaphor & Metonymy) with the Semantic Approach and Representing it to the Briefnessبازتحلیل مقولۀ «مجاز» با رویکرد معناشناختی و تحویل آن به «ایجاز»9512410048110.22059/jlcr.2024.383998.2027FAمحمدتقیکبریتچیپژوهشگر پسادکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، تهران، ایرانمحمدرضاشاهرودیدانشیار و عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهرانJournal Article20241021Majaz (including Metaphor and Metonymy) is one of the most important issues in the rhetoric sciences, and its structure and mechanism have been the subject of discussions since Aristotle's era. Misunderstanding this rhetorical style has caused some scholars to think that Majaz is unrealistic or a lie and that the Qur'an lacks it. Therefore, a new and efficient explanation of Majaz and how it is implied will be needed to understand and interpret the Holy Quran, and the literature. This article tries to explain the semantic structure of Metaphor and Metonymy and their signification in the natural language; by using the ideas of past scientists and the teachings of applied semantics. It shows that both Metaphor and Metonymy occur based on linguistic <em>ellipsis </em>and non-linguistic <em>reduction</em>; however, Metaphor is created on similarity, but Metonymy on contiguity. Metaphor can be considered <em>the brevity of similarity</em> and Metonymy is <em>the brevity of contiguity</em>. Majaz signifies the secondary meaning in the structure of <em>linguistic signification,</em> and the addresses can obtain the expansive form of the brief speech and "interpret" and discover the meaning by relying on the non-linguistic context (i.e., the context of the situation and background knowledge). If one does not know a speech's application and non-linguistic context, the interpretation of Majaz and the discovery of its meaning will be difficult and sometimes impossible. Therefore, the occurrence, signification, and understanding of Metaphor and Metonymy depend on the application. Thus, Majaz can be explained like Haghighat and there is no such thing as a symbolic application (iste’mal-e Majazi). As a result, Majaz is a kind of abstract speech that can be considered the truth. Finally, Metaphor and Metonymy can be redefined as: the brief word that signifies the secondary meaning in the new application. So, this approach can solve one of the important problems of rhetorical sciences about Metaphor and Metonymy.«مجاز» یکی از ابواب دانش بیان، و مباحث آن از فراگیرترین مسائل علوم بلاغت است. چیستی و سازوکار مجاز از زمان ارسطو تاکنون محل بحث و گفتگو بوده است. تلقی نادرست از این سبک بیانی و آرایۀ زبانی سبب شده است که برخی، مجاز را غیرواقعنما یا دروغ و قرآن کریم را از آن خالی پندارند؛ لذا در فهم و تفسیر قرآن و متون ادبی، تبیینی نوین و کارآمد از مجاز و نحوۀ دلالت آن مهم و راهگشا خواهد بود. در این راستا، هدف مقالۀ حاضر تبیین ساختار معناشناختی مجاز مرسل و استعاره و چگونگی دلالت آنها در زبان طبیعی است. این تحقیق با استفاده از نظریات دانشمندان گذشته و بهکمک مبانی معناشناسی کاربردی، به بررسی ساختار و نحوۀ دلالت مجاز میپردازد و نشان میدهد: هردوگونۀ آن مبتنی بر ایجاز حذف (یعنی حذف زبانی و تخفیف غیرزبانی) شکل میگیرند؛ با این تفاوت که مجاز مرسل براساس نوعی مجاورت اما استعاره برپایۀ مشابهت رخ میدهد. بدینسان میتوان مجاز مرسل را «ایجاز مجاورت» و استعاره را «ایجاز مشابهت» دانست. دلالت مجاز بر معنای غیروضعی، مانند حقیقت در ساختار «دلالت زبانشناختی» انجام میشود؛ بدینصورتکه مخاطبِ کلام با احاطه بر کاربرد و تکیه بر بافت غیرزبانی (بافت موقعیت و دانش پیشزمینه خود) میتواند کلام موجز را «تفصیل» دهد و معنا را «تفسیر» و کشف نماید. هم پدیدآمدن مجاز، هم دلالت و فهم آن، وابسته به کاربرد است و درصورت عدم احاطه بر کاربرد و ندانستن بافت غیرزبانی، تفسیر و کشف مجاز مشکل و گاه ناممکن خواهد بود. درنتیجه، «مجاز»، نوعی «حقیقتِ» موجز است که میتواند مانند حقیقت، واقعنما باشد و چیزی باعنوان «استعمال مجازی» واقعیت ندارد. سرانجام، میتوان تعریف نوین از مجاز را «لفظِ موجزِ دالّ بر معنای غیروضعی در کاربرد جدید» دانست؛ تا یکی از مشکلات مهم دانش بلاغت دربارۀ مجاز قابل رفع گردد.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100481_22b21e84e886522e7fe27f0fb1a113eb.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Aesthetic Analysis of Selected Quatrains of Iraj Zebardast Based on Formalist Criticismواکاوی زیباییشناختی گزیدهای از رباعیات ایرج زبردست با تکیه بر نقد صورتگرایانه12514810048210.22059/jlcr.2024.384187.2028FAکمالرسولیاندانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.محمدامیرعبیدینیادانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0000-0003-0026-8747Journal Article20241109One of the approaches of literary criticism that, apart from looking at the effective elements in literary writing, criticizes the format and external body of the works; The school is formalism. The present research deals with the aesthetic analysis of some selected quatrains of Iraj Zebardast, a contemporary Iranian poet, using the approach of formalist criticism. Formalist criticism, as one of the most important approaches of literary criticism in the 20th century, focuses on the structure and form of the literary work and believes that the meaning and beauty of the work can be understood primarily through its formal elements. In this research, first, the theoretical foundations of formalist criticism are briefly explained; Then, by selecting some important quatrains from the mentioned poet, a detailed analysis of their formal elements is done. These elements include weight, rhyme, row, literary arrays such as (pun, metaphor, irony and simile), syntactic structure, and how these elements relate to each other in creating meaning and aesthetic effect. The results of this analysis show that in his quatrains, Zebardast has skilfully used the formal capacities of this poetic form. The artistic use of the weight and inner music of words, the use of pristine and non-repetitive rhymes, the use of literary techniques in the service of meaning, and the creation of a link between form and content are among the distinctive features of his quatrains. This research also examines how the elements of form affect the transfer of concepts and themes intended by the poet and shows how form and content are intermingled in Zebardast’s quatrains and have formed a coherent and effective whole.از رویکردهای نقد ادبی که فارغ از نگرورزی به سازههای مؤثر در نوشتار ادبی، به سَرهگزینی قالب و هیئت بیرونی آثار میپردازد؛ جریان شکلگرایی است. جستار پیشِرو، به بررسی و تحلیل زیباییشناختی چند رباعی برگزیده از ایرج زبردست، سراینده معاصر ایرانی، با بهرهگیری از رهیافتِ نقد صورتگرایانه میپردازد. در این پژوهش، ابتدا مبانی نظری نقد صورتگرایانه به اختصار تشریح میشود؛ سپس، با انتخاب چند رباعی برجسته از شاعر مذکور، به واکاوی دقیق عناصر ریختی آنها پرداخته میشود. این عناصر شامل وزن، قافیه، ردیف، آرایههای ادبی مانند (جناس، استعاره، کنایه و تشبیه)، ساختار نحوی، و چگونگی ارتباط این عناصر با یکدیگر در ایجاد معنا و تأثیر زیباییشناختی است. در این راستا، شگردهایی نظیر آشناییزدایی، موسیقی کلام، بهرهگیری از تصاویر بدیع، بازیهای زبانی و انسجام ساختاری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این کاوش نشان میدهد که زبردست در رباعیات خود به طور ماهرانهای از ظرفیتهای ریختی این گونة شعری بهره برده است. استفاده هنرمندانه از وزن و موسیقی درونی کلمات، بهکارگیری قافیههای بدیع و غیرتکراری، استفاده از صنایع ادبی در خدمت معنا، و ایجاد پیوند میان ریخت و درونمایه از ویژگیهای بارز رباعیات او به شمار میرود. از سوی دیگر، ساختار فشرده و موجز رباعیات در کنار استفاده از عناصر متضاد و تقابلهای معنایی، نشان میدهد که چگونه ریخت و محتوا در رباعیات زبردست در همآمیخته شده و یک کلّ منسجم و تأثیرگذار را شکل دادهاند.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100482_dd48020e738cb324300dec76f8197f40.pdfدانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانپژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت2382-985013420250211Analyzing the Grotesque Structure in Gogol's Fantasies
(Case Study of the Cloak, the Nose)واکاوی ساختار گروتسک در فانتزیهای گوگول (مطالعۀ موردی شنل، دماغ)14917110061310.22059/jlcr.2023.360206.1934FAبهارهفضلی درزیاستادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، قزوین، ایرانزهرهپارسیاندانشجوی دکتری، رشته زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانروح اللههادیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20230602Humor in Gogol's fantasies is not only social criticism, but the author tries to instill a kind of fear and sometimes anger and surprise in the reader with special measures. This article tries to deal with Gogol's ways or Styles to achieve this characteristic in two works, Nose and Overcoat, with a descriptive-analytical approach and with reference method, and to show that Gogol used excessiveness and exaggeration in Reality and turning to fantasy has taken it to other dimensions like grotesque. He has turned to the grotesque both in the elements of the story, in the method of its execution, and in the content. In the structure section, it has been achieved with the help of suspense, characterization, and exaggerated and rumored beginnings and endings, and in the performance method, it has chosen fantasy and postmodern approaches rather than humanizing objects and body parts. to give them an exaggerated personality and by creating an illusion in the audience, create a platform to turn to an open ending and as a result create an eerie uncertainty for the reader. It breaks the border between reality and fantasy in the audience's mind, and finally, with uncertainty, fear and anger prevail over humor. In fact, by changing the real and real texture to fantasy and also turning to scary content, in addition to a funny and surprising and unconventional act, the author has thrown a scary background in the heart of a person's awake conscience to complete his set of Grotesque Styles or waysطنز در فانتزیهای گوگول تنها انتقاد اجتماعی نیست، بلکه نویسنده با تمهیداتی خاص سعی میکند نوعی وحشت و در پارهای مواقع خشم و اعجاب را نیز به خواننده القا کند که آثارش را به گروتسک سوق میدهد. این مقاله میکوشد به تمهیدات گوگول برای رسیدن به این خصیصه در دو اثر <em>دماغ</em> و <em>شنل</em> با رویکرد تحلیلی - توصیفی و با روش استنادی بپردازد و نشان دهد گوگول با زیادهروی و اغراق در واقعیت و رویآوردن به فانتزی و پستمدرن آن را به سمتوسوی گروتسک کشانده است. او هم در عناصر داستان، هم در روش اجرا و پردازش سبک اثر و هم در محتوا به گروتسک روی آورده است. در بخش عناصر داستان با کمک تعلیق (شخصیت، مکان و ماجرا)، شخصیتپردازی، فضاسازی و حال و هوا به آن رسیده و در شیوۀ اجرا، فانتزی و رویکردهای پستمدرن را برگزیده تا با استحالۀ اشیا و اجزای بدن، شخصیتی اغراقگونه به آنها بدهد و با ایجاد توهم در مخاطب، بستری برای رویآوردن به پایان باز و در نتیجه بلاتکلیفی وهمآور خواننده ایجاد کند. مرز میان واقعیت و فانتزی را در ذهن مخاطب درهمشکسته و در نهایت با عدم قطعیت، استحالۀ بدنی، ترس و خشم یا اعجاب را بر طنز برتری داده است. در این میان لحن طنز و عادی جلوه دادن حوادث بعد دیگری از گروتسک زبانی ایجاد میکند. در حقیقت نویسنده با تغییر بافت واقعی به فانتزی و نیز روی آوردن به محتوای ترسناک، در ضمنِ عملی خندهدار و شگفتانگیز و خلاف عرف، زمینۀ ترسناکی در دل وجدان بیدار آدمی افکنده تا مجموعۀ تمهیدات گروتسکی خود را کامل کند.https://jlcr.ut.ac.ir/article_100613_3c3652f45363cf5fd79b4ad00549fae9.pdf