پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت

پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت

فریدون رهنما و تأثیرجنبش فرا واقع‌گرا بر شعر نو فارسی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
مریم عزیزی 1
محمد زیار 2
1 دانشوی دکترای زبان و ادبیات فرانسه، گروه فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات فرانسه، گروه فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران
10.22059/jlcr.2024.375677.1989
چکیده
سوررئالیسم یکی از نهضت‌های ادبی است که از ابتدای قرن بیستم در فرانسه و اروپا پیدا شد، به ادبیات دیگر ملل از جمله ادبیات  فارسی راه یافت و بر آن‌ها تأثیر گذاشت. در ایران جریان‌های شعری «موج نو» و «حجم‌گرا»، بیش از سایر جریان‌های شعر معاصر از این جنبش تأثیر پذیرفته‌اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی عملکرد تاریخی و اجتماعی نهضت سوررئالیست و تأثیر اشعار پل الوار، شاعر فرانسوی بر فریدون رهنما شاعر ایرانی است. جنبش فرا واقع گرای فرانسه به‌واسطۀ چند چهرۀ تأثیرگذار در دهۀ سی شمسی به ایرانیان شناسانده شد. یکی از این چهره‌ها فریدون رهنماست. این شاعر ایرانی که به دو زبان فرانسوی و فارسی شعر  می‌سرود، و سروده‌های فرانسوی‌اش تحسین پل الوار را بر انگیخته بود، در محافل گوناگون حاضر  می‌شد و شاعران جوان را با آنچه در اروپا می‌گذشت آشنا می‌کرد. از جمله این جوانان که در حلقۀ دوستان او جای داشتند یکی احمد رضا احمدی و دیگری یدالله رؤیایی بود. می‌دانیم که اولی بنیان‌گذار موج نو شعر فارسی شد و دومی سلسله جنبان شعر حجم‌گرا. در اثر این مجالست‌ها شاعران  حتی  تجربه‌های زیستۀ نسل نخست سورئالیست‌ها را تکرار کردند. از جمله به تمرین نوشتار خودکار و نوشتار گروهی که ابداع دادائیست‌ها و سوررئالیست‌های نسل نخست است دست یازیدند. این مقاله با روش تحلیل محتوا و رویکرد تطبیقی در ابتدا نگاهی کوتاه به جنبش فراواقع گرا و اصول این جریان ادبی میندازد و در نتیجه نشان می‌دهد که فریدون رهنما با علاقمندی به ادبیات کلاسیک ایران مانند شاهنامه فردوسی، تاریخ بیهقی و... مکتب فراواقع گرا را با سبک این متون ترکیب می‌کند و راه و شیوۀ جدیدی پیش پای شاعران نوپرداز، موج نو و حجم در ادبیات معاصر ایران از جمله احمد شاملو، فروغ فرخزاد، احمد رضا احمدی، نادر نادرپور، یدالله رؤیایی و دیگران می‌گذارد.
کلیدواژه‌ها
فراواقع‌گرایی
پل الوار
فریدون رهنما
احمد شاملو
شعر نو فارسی

عنوان مقاله English

Fereydoun Rahnama and the Influence of the Surrealist Movement on Contemporary Persian Poetry known as “She’r-E No” (Translates in English as “New Poetry”)

نویسندگان English

Maryam Maryam 1
Mohammad Ziar 2
1 Ph.D. Candidate of French language and literature, Department of French, Faculty of Foreign Languages, Islamic Azad University, Tehran Center Branch, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of the Department of French Language and Literature, Central Tehran Branch of Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Surrealism is one of the literary movements that emerged at the beginning of the 20th century in Europe and France, influencing other nations' literature, including Persian literature, with significant impact. In Iran, the poetic movements known as "Moj-E No" (translated into English as “New Wave”) and "Hajm-Gara" have been more influenced by this school than other contemporary poetic movements. The aim of the present study is to investigate the historical and social impact of the Surrealist school and the influence of French poet Paul Éluard's poems on Iranian poet Fereydoun Rahnama.  The French postmodernist movement was identified by Iranians in the twentieth century through several influential figures. One of these figures is Forough Farrokhzad. This Iranian poet who wrote poetry in both French and Persian, and whose French poems were admired by Paul Eluard, participated in various gatherings and acquainted young poets with what was happening in Europe. Among these youths who were part of her circle of friends were Ahmad Reza Ahmadi and Yaddollah Royaee. We know that the first established the foundation of the New Wave of Persian poetry, while the second initiated the movement of voluminous poetry. As a result of these literary gatherings, poets even repeated the life experiences of the first generation surrealists. Among these practices were automatic writing and group writing, which were invented by the Dadaists and Surrealists of the first generation. Using the method of content analysis and a comparative approach, this article first provides a brief overview of the Surrealist movement and its literary principles. It then demonstrates that Fereydoun Rahnama's interest in classical Iranian literature, such as Ferdowsi's Shahnameh and Beyhaqi's works, leads him to blend the Surrealist school with the style of these texts. This fusion paves the way for a new form of poetry called "new wave" and contributes to the volume of contemporary Iranian literature, including poets like Ahmad Shamlou, Forough Farrokhzad, Ahmad Reza Ahmadi, Nader Naderpour, Yadullah Rouya.
 

کلیدواژه‌ها English

Surrealism
Paul Éluard
Fereydoun Rahnama
Ahmad shamloo
Persian “She’r-E No” (Translates in English as “New Poetry)
منابع
احمدی گیوی، حسن (۱۳۶۷). زبان و نگارش فارسی. تهران: سمت.
الوار، پل (1395). "دونامه از پل‌الوار برای فریدون رهنما". بخارا، ش ۱۱۲، صص۱۸۰ و 181.
انوشه، حسن (1376). فرهنگ‌نامه ادبی فارسی. جلد دوم، چاپ اول، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص ۸۴۰.
جعفری قریه علی، حمید؛ سیدیزدی، زهرا و افشارکیا، بتول (1399). "طبیعت و کارکردهای آن در دستگاه فکری فریدون مشیری و پل الوار". دوفصلنامه ادبیات تطبیقی، دوره: 12، شماره: 22، صص 74-51.
حسین‌پور چافی، علی (1383). جریان‌های شعری معاصر از کودتا (1332) تا انقلاب (1357). تهران: امیرکبیر.
حسین‌پور، علی (1382). "شعر موج نو و شعر حجم‌گرای معاصر فارسی". نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی (تبریز)، دوره  46، شماره  188 ، صص 180-157.
حقوقی، محمد (1368). شعر و شاعران. تهران: انتشارات نگاه
سید حسینی، رضا (1384). مکتب‌های ادبی. چاپ سیزدهم، جلد دوم، تهران: نگاه.
رؤیایی، یدالله (1357). از سکوی سرخ (مسائل شعر). تهران: انتشارات مروارید.
رهنما، فریدون (۱۳۸۱). واقعیت‌گرایی فیلم. تهران: مؤسسه فرهنگی هنری نوروز هنر.
«فریدون رهنما در یک نگاه». آزما، ش. ۹۲ (آبان‌و آذر۱۳۹۱): ۳۲و۳۳.
قلعه تکی، لیلا (1397). مطالعه تطبیقی اسطوره ققنوس در شعر نیما یوشیج و پل الوار، نخستین همایش ملی تحقیقات ادبی با رویکرد مطالعات تطبیقی،تهران:https://civilica.com/doc/902239.
کربن، هانری و فریده رهنما (1395). "سیاوخش در تخت جمشید". مجلۀ بخارا، ش. ۱۱۲، صص۱۴۰تا۱۵۲.
محمد علی، محمد (1372). گفتگو با شاملو، دولت آبادی و اخوان ثالث. تهران: نشر قطره
محمدی، اویس و مراد اسماعیلی (1399). "تأثیر فرم شعر پل الوار بر احمد شاملو". فصلنامه پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، دوره 8، شماره 1، صص55-24.
موسوی شیرازی، سید جمال (1387). "تأثیر سوررئالیسم بر تفکر معاصر". پژوهش زبان‌های خارجی، شماره 50، صص 157-147.
 نامجویان، فاطمه (1391). تأثیر ترجمه آثار سوررئالیستی برخی شاعران فرانسه (پل الوار، ژاک پرور) بر شعر سپید شاملو. پایان نامه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی.
یوشیج، شراگیم و نیما یوشیج (۱۳88). یادداشت‌های روزانه نیما یوشیج. تهران: مروارید.
 
منابع اینترنتی
http://www.alalettre.com/eluard.php آخرین بازدید 10/6/99: درباره پل الوار؛ سایت نویسندگان فرانسه
http://www.chouk.ir/maghaleh-naghd: فریدون رهنما و تأثیرش بر ادبیات ایران، آخرین بازدید: 7/8/99
https://www.irna.ir/news/83899508
قوکاسیان زاون. (1389).  از فریدون رهنما غافل نشویم، روزنامه شرق .https://www.irna.ir/news/83899508/ آخرین بازدید:8/7/99
References
Ahmadi-e Givi, Hassan (1988). Persian Language and Writing. Tehran. (In Persian)
Anousheh, Hassan (1997). Persian Literary Encyclopedia. Volume Two, First Edition, Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance, p. 840. (In Persian)
Éluard, Paul (2016). “A Letter from Paul Éluard to Fereydoun Rahnama”.
Bukhara, No. 112, pp. 180-181. (In Persian)
Corbin, Henri and Farideh Rahnama. (2016). "Siavash at Persepolis." Bukhara Journal, No. 112, pp. 140-152. (In Persian)
“Fereydoun Rahnama at a Glance”. Azma, No. 92 (November-December 2012), pp. 32-33. (In Persian)
Ghaleh Taki, Leila. (2018). Comparative Study of the Phoenix Myth in the Poetry of Nima Yushij and Paul Éluard. First National Conference on Literary Research with a Focus on Comparative Studies, Tehran: https://civilica.com/doc/902239. (In Persian)
Greene, Roland, Stephen Cushman, Clare Cavanagh, (2012). Jahan Ramazani and pual Rouzer. The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics. Princeton University Press.
Hoghoghi, Mohammad. (1989). Poetry and Poets. Tehran: Negah Publications. (In Persian)
Hosseinpour Chafi, Ali. (2004). “Contemporary Poetic Movements from the Coup d'état (1953) to the Revolution (1979)”, Tehran: Amir Kabir. (In Persian)
Hosseinpour, Ali. (2003). “New Wave Poetry and Contemporary Volume Poetry in Persian”. Journal of the Faculty of Literature and Humanities (Tabriz), Vol. 46, No. 188, pp. 157-180. (In Persian)
Jafari Gharieh, Ali; Seyyed Yazdi, Zahra; and Afsharkia, Batool. (2020). “Nature and Its Functions in the Thought System of Fereydoun Moshiri and Paul Éluard”. Journal of Comparative Literature, Vol. 12, No. 22, pp. 51-74. (In Persian)
Mohammadi, Mohammad Ali. (1993). Interview with Shamloo, Dolat Abadi, and Akhavan Sales. Tehran: Ghatreh Publishing. (In Persian)
Mohammadi, Oveis and  Ismaili, Morad. (2020). “The Impact of Paul Éluard's Poetic Form on Ahmad Shamloo”. Quarterly Journal of Comparative Literature Studies, Vol. 8, No. 1, pp. 24-55. (In Persian)
Mousavi Shirazi, Seyyed Jamal. (2008). “The Impact of Surrealism on Contemporary Thought”. Research on Foreign Languages, No. 50, pp. 147-157. (In Persian)
Namjouyan, Fatemeh. (2012). The Impact of Translations of Surrealistic Works by Some French Poets (Paul Éluard, Jacques Prévert) on Shamloo's White Poetry. Thesis for the Ministry of Science, Research and Technology - Allameh Tabatabai University - Faculty of Literature and Foreign Languages. (In Persian)
Rahnama, Fereydoun. (2002). Realism in Film. Tehran: Nowruz Art and Cultural Institute. (In Persian)
Royâee, Yadollah. (1978). From the Red Platform (Issues of Poetry). Tehran: Morvarid Publications. (In Persian)
Seyyed Hosseini, Reza. (2005). Literary Schools. Thirteenth Edition, Volume Two, Tehran: Negah. (In Persian)
Yushij, Sharaghim and Nima Yushij. (2009). The Diaries of Nima Yushij. Tehran: Morvarid.(In Persian)
Ziar, Mohammad (2020) «Le langage imagé de Ferydoun Rahnéma, poète iranien de langue française». in Langue française, écrivains francophones, Editions L'Harmattan, Paris.

  • تاریخ دریافت 11 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 26 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 18 اردیبهشت 1403