جلوه‌‌های آیرونی در شعر حافظ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر

چکیده

آیرونی موجد چندوجهی‌شدن معنا و گسترش تضاد معنایی در درون متن است. این پژوهش، ضمن طرح چهارچوب نظری آیرونی در سطح بلاغی، کوششی است در جهت تنویر مؤلفه‌های آیرونی، استخراج ویژگی مشترک آیرونی و صنایع معنوی ادبیات فارسی، واکاوی ترفندها و کرانه‌‌ها و گونه‌‌های کارآمد آیرونی، بررسی و تحلیل گونه‌‌های آن در شعر حافظ. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی از نوع کیفی و کتابخانه‌‌ای است و داده‌‌ها با مطالعۀ کتاب‌‌ها و مقالات، گردآوری شده‌‌اند‌‌. با توجه به ارزش طنز در رشد فکری و روشنگری جامعه در بیان رذالت‌‌ها، هدف پژوهش، تبیین روش‌‌های ایحاد آیرونی در شعر حافظ است. دست‌یافته‌ها براساس مستندات ارزیابی‌شده، بیانگر آن است که آیرونی با برخی از صناعات ادب فارسی وجه اشتراک دارد نه انطباق. این صنایع در شبکۀ آیرونیک، پیچیدگی ایجاد می‌کند و آن را هنری‌‌تر می‌‌سازد. استعارۀ تهکمیه با آیرونیِ کلامی انطباق دارد. همۀ گونه‌‌های آیرونی ـ به‌جز آیرونی رمانتیک ـ را می‌توانبا شعر حافظ انطباق داد.اندیشه‌های دینی و سیاسی طبقه‌‌های مختلف جامعه، مهم‌ترین موضوع‌‌هایی است که منطبق بر خاصیت آیرونی در شعر حافظ است.

کلیدواژه‌ها