Journal of Literary Criticism and Rhetoric

نوع مقاله : علمی-پژوهشی


دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج


در ادب فارسی، هر سراینده یا نویسندۀ توانمندی که از قرآن مایه گرفته‌است، جایگاه برتری به خود اختصاص داده‌است. شمس‌الدین محمد حافظ، به مدد بهره‌جویی از کلام خداوندی و البته دیگر هنرهای ادبی، جزو قله‌های غزل فارسی است. یکی از آرایه‌های بلاغی قرآن که حافظ از آن بهره برده، تهکم یا نزاهه است که در این مقاله به تفصیل بررسی شده‌است. نزاهه یا تهکم از مقولۀ طنز است و در ادب فارسی، جسته گریخته در دیوان شاعران سلف رخ می‌نماید، ولی ویژگی سبکی‌شان نیست؛ زیرا فراوانی زیادی ندارد. در دیوان حافظ، این ویژگی سبکی با بسامد زیاد دیده می‌شود که آیرونی هم نامیده شده‌است.


عنوان مقاله [English]

Sarcasm in the Sonnets of Hafez

نویسنده [English]

  • Ahmad Zakeri

Associate Professor in Persian Language and Literatue, Islamic Azad University-Karaj

چکیده [English]

…nor is there anything wet or dry, but is in a clear record(Holy Quran, al-An'am, 59).
 With any approach we look at the Qur'an, either in terms of scientific or literary and artistic, It shines special. Everybody who drinks of this resuscitative spring, his words will seem to be heavenly. In Persian literature, the poets or the writers whose works' themes are rooted in the teachings of Quran have special positions. Thanks to the Word of God in Holy Quran, Khwāja Shams-ud-Dīn Muhammad Hafez stands on the peak of Persian sonnet. One of the rhetoric arrays of Quran from which Hafez benefits is sarcasm that has been analyzed in present essay. Sarcasm is a kind of Irony that appears sporadically in the divans of predecessor poets, however it cannot be considered as their stylistic feature because it doesn't have the necessary frequency and abundance.
This stylistic feature is observed in Divan of Hafez with high frequency such as: Dignified Zahid, Khwāja of Wisdom and etc.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Hafez
  • Poetry
  • Sarcasm
  • Figurative speech
  • Irony
  • Rhetoric
  • literature
  • style
  • Art