تشبیه قریب (مبتذل) و شیوه‌های رفع ابتذال تشبیه (در کتب بیان مشهور فارسی)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

چکیده

هدف مقالۀ حاضر آن است که پس از اثبات فقدان ارزش هنری تشبیهات قریب و لزوم رفع قرابت از آن‌ها، با استناد به کتاب‌های بیان فارسی از آغاز تا امروز، موجبات ابتذال و قرابت تشبیهات را بررسی کند و تشبیهاتی از قبیل مشروط و تفضیل و مضمر و معکوس و بلیغ را که در کتاب‌های یادشده برای رفع ابتذال از این‌گونه تشبیهات اندیشیده شده، تجزیه و تحلیل کند. در این مسیر، مؤلف نخست سابقۀ طرح موضوع را در کتب بیان فارسی نشان داده و سپس با روشن ساختن مفهوم تشبیه غریب و تشبیه قریب، اسباب قرابت تشبیه و وجوه غرابت تشبیه را با عناوین «غرابت اصلی و غرابت عارضی» بررسیده و آرای کتب بیانی را دربارۀ این موضوع نقد کرده و در ادامه به تشریح جزئیات شگردهایی پرداخته که تشبیهات را از ابتذال و قرابت رهایی می‌بخشند و به پندارخیزی و بلاغت آن‌ها کمک می‌کنند و در تشریح هر کدام از روش‌های یادشده، کوشیده‌است تا دیدگاه‌های کتب مرتبط را نقد کند و صحت و سقم آن‌ها را بررسی کند و در پایان بحث، شگرد ناگفتۀ دیگری را تحت عنوان «تشبیه مقید» برای رفع ابتذال تشبیه پیشنهاد داده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Banal simile and techniques of resolving simile banality

نویسندگان [English]

  • Mitra Golchin 1
  • Abbas Karimi 2
1 Assistant Professor in Persian Language and Literature, University of Tehran
2 Ph.D. Candidate in Persian Language and Literature, University of Tehran
چکیده [English]

Referring to the Persian rhetoric books, from the very beginning until today, the present  paper is to study the reasons for banality of similes and different types of similes(such as conditional, comparative, implicit, antithetical and eloquent similes) have been used to rectify them. To do this, the authors have initially reviewed the history of the subject in the books of Persian rhetoric, and then, clarifying the concept of strange and banal similes, they have studied the causes of simile banality and the dimensions of its strangeness under the title of "main strangeness and adventitious strangeness" and have criticized the attitudes of rhetoric books about the subject. They have also described some technical details that can release similes from banality and help them to be more thoughtfulness and rhetoric. To explain each of the methods, they have tried to criticize the viewpoints of related books and to analyze their accuracy. Finally, they have offered another new technique called "bound simile" to rectify the banality of simile.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • banal simile
  • rare simile
  • the Banality Dimensions of Simile
  • the Strangeness Dimensions of Simile