خویشاوندی «داستانک» و «حکایت» با نگاهی بر بهارستان جامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی،واحد کرج

چکیده

مینی‏مالیسم (کمینه‌گرایی) در ادبیات، سبک یا اصلی ادبی است که بر پایۀ فشردگی افراطی و ایجاز بیش از حد و سادگی محتوای اثر، بنا شده‌است. اگر براساس این تعریف، ایجاز و سادگی را مهم‌ترین ویژگی مینی‌مالیسم به شمار آوریم، در آثار کلاسیک نثر فارسی، با انواع و نمونه‌های متنوع و فراوانی از کمینه‌گرایی مواجه می‌شویم که از ابتدای شکل‌گیری زبان فارسی دری، مورد توجه گروهی از شاعران و نویسندگان فارسی زبان بوده‌است. با مطالعۀ تطبیقی و تأمل در ساختار حکایت‌های آموزندۀ فارسی از منظر یک گونۀ ادبی نو، می‌توان به شیوه‌های تازه‌ای برای انتقال و معرفی فرهنگ اصیل و ارزشمند ایرانی ـ اسلامی به جوامع دیگر دست یافت. بهارستان جامی، صرف‌نظر از فاصلۀ زمانی و تفاوت زبانی و به‌دور از تعصب فرهنگی، با مقایسه‌ای ساختارگرایانه، جزو آثاری است که از دیدگاه مینی‌مالیسم، قابل بررسی و توجه است. این مقاله با بررسی مؤلفه‌ها و اصول داستان‌های مینی‌مالیستی (داستانک‌ها)، به دنبال یافتن ردپایی از این سبک ادبی، در حکایت‌های فارسی بهارستان است. نگارندگان در این مقاله با بررسی مؤلفه‌های داستانک و مقایسه و تطبیق آن با برخی حکایت‌های فارسی بهارستان، این اثر را واجد بسیاری از ویژگی‌های مینی‌مالیستی دانسته‌اند.

کلیدواژه‌ها


انوشه، حسن (1376)، فرهنگنامۀ ادب فارسی: دانشنامۀ ادب فارسی، جلد دوم، چاپ دهم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

جامی، عبدالرحمن (1391)، بهارستان، به‌تصحیح اسماعیل حاکمی، چاپ هفتم، تهران، اطلاعات.

جزینی، محمدجواد (1394)، ریخت‌شناسی داستا‌های مینی‌مالیستی، چاپ اول، تهران، ثالث.

خادمی‌کولایی، مهدی و رحمت رحیمی‌ابوخلیلی (1393)، ماهیت‌شناسی مینی‌مالیسم و‌ بررسی داستان‌های مینیمال فارسی از آغاز... تا امروز، چاپ اول، تهران، میترا.

رضی، احمد و سهیلا روستا (1388)، «کمینه‌گرایی در داستان‌نویسی معاصر»، متن‌پژوهی ادب فارسی، شمارۀ 3، صص 77ـ90.

محمودیان، محمدرفیع (1387)، نظریۀ رمان و ویژگی‌های رمان فارسی، چاپ دوم، تهران، فرزان روز.

مستور، مصطفی (1379)، مبانی داستان کوتاه، چاپ اول، تهران، مرکز.

میرصادقی، جمال (1394)، ادبیات داستانی، چاپ هفتم، تهران، سخن.