بررسی و تحلیل اشعار دینی سیدحیدر حلّی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

2 استاد زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

چکیده

سیدحیدر حلّی یکی از شاعران معاصر شیعی عراق در عرصۀ شعر دینی است. وی در این گونۀ شعری، توانسته میان فضیلت‌‌های اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی حاکم بر روزگار خویش، پیوندی استوار برقرار کند. وی با تأثیر‌‌پذیری از قرآن کریم و احادیث شریف، با رویکردی غالباً حماسی و عاطفه‌‌ای نیرومند و متعادل، سیمای اهل‌بیت(ع) را به زیباترین شکل به تصویر کشیده‌است. او با فراخوانی شخصیت‌‌هایی دینی‌ای چون امام علی(ع) و امام حسین(ع) آنان را از چهارچوب تاریخی خارج ساخته و معانی جدید برگرفته از وقایع معاصر جامعۀ خویش را بر تن این شخصیت‌‌ها کرده و مشکلات و دشواری‌‌های موجود در جامعۀ اسلامی را بیان کرده و با اسلوبی شیوا، مردم را به بصیرت و آگاهی و پایداری و مبارزه برضد استبداد و استعمار فرا خوانده‌است. بهره‌‌‌مندی از آموزه‌‌های حسینی و قهرمانان عاشورا در راستای قیام مردم برضد استبداد و استغاثه به امام زمان(ع) و به‌کارگیری ساختارهای خطابی استوار و موسیقی متناسب با مفهوم اشعار و بهره‌‌مندی از اسلوب‌‌های ادبی و تصاویر هنری پویا و متحرک، از ویژگی‌‌های بارز شعر اوست.

کلیدواژه‌ها


ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414 ق)، لسان العرب، المجلد السادس، الطبعة الثالثة، بیروت، دارالصار.
ابوالفتوح رازی، حسین بن علی (1318)، روض الجنان و روح الجنان، جلد 6، مشهد، آستان قدس رضوی.
الأمین، السیدمحسن (1986)، اعیان الشیعه، تحقیق حسن الامین، مجلد 29، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
البصیر، محمد مهدی (1990)، نهضة العراق الأدبیة (فی القرن الثالث عشر للهجرة)، بیروت، دارا‌‌لرائد العربی.
الحاوی، ایلیا (1960)، فن الفخر، الطبعة الأولی، بیروت، منشورات دار الشرق الجدید.
الحلّی، سید‌‌حیدر (1404 ق)، دیوان، تصحیح علی الخاقانی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
الخاقانی، علی (1953)، شعراء الحلة، النجف، المطبعة الحیدریة.
الزرکلی، خیرالدین (1974)، الأعلام، مجلد 2، الطبعة الثالثة، بیروت، دارالعلم.
السعید، صلاح (2008)، الحلّة فی مذکرات الرحالة والمستکشفین، بابل، المرکز الثقافی للطباعة والنشر.
سلیم، محمود رزق (1962)، عصر سلاطین الممالیک ونتاجه العلمی والأدبی، مجلد 1، قاهره، المطبعة النموذجیة.
سلیمان، محمد‌‌کامل (1981)، الایدئولوجیا فی رثاء‌‌الحسین(ع)، بیروت، دارالکتاب اللبنانی.
سلیمان الحلی، حازم (2003)، السیدحیدر الحلّی؛ «شاعر عصره»، الطبعة الأولی، روتردام‌‌ هلند، مطبعة أکرم‌‌.
الطهرانی، آغا‌‌بزرگ (بی تا)، طبقات اعلام ‌‌الشیعة، مجلد 1، بیروت، دارالکتاب العربی.
عزالدین، یوسف (1973)، فی الادب العربی الحدیث (بحوث و مقالات نقدیة)، بیروت، الهیئة العامة للکتاب.
کرکوش الحلی، یوسف (1372)، تاریخ الحلّة، مجلد 1 و 2، قم، شریف الرضی.
مقریزی، احمد بن علی (1835)، المواعظ والاعتبار بذکر الخطط والآثار (المعروف باخطط المقریزیة)، مجلد 1، قاهرة، بولاق.
المهداوی، هادی عباس (2009)، آراء الرحا‌‌لة الأجانب فی مدینة الحلة خلال العمر العثمانی، النجف، دارالضیاء للطباعة والتصمیم. 
الهاشمی، احمد، (1388)، جواهرالبلاغة فی المعانی، بیان والبدیع، قم، دارالفکر.