بررسی تحلیلی درون‌‌مایه‌‌های قرآنی در آثار یوهان ولفگانگ فُن گوته

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان آلمانی دانشگاه تهران

2 استادیار سایر زبان‌های دانشگاه تهران

چکیده

قرآن کریم در جایگاه کلام الهی و وحی آسمانی، پیوسته مورد توجه اندیشمندان و نویسندگان غربی قرار داشته و دربارۀ آن مطالعه و تحقیق بسیاری انجام شده‌است که از آن جمله می‌‌توان یوهان ولفگانگ فن گوته را نام برد. این منتقد ادبی و محقق علوم طبیعی و شاعر و ‌‌نویسندۀ پرآوازۀ آلمانی قرن هجدهم، از اوان جوانی، به مطالعۀ ادیان مختلف، ازجمله اسلام، علاقۀ زیادی داشت. او با پژوهش دربارۀ ادبیات شرق و با الهام از اشعار حافظ و تحت تأثیر فرهنگ اسلامی، دست به خلق آثاری زد که مضامین آن‌‌‌‌ها حاکی از تأثیر شدیدی است که از برخی از آیات قرآن گرفته‌است. گوته در آثارش احترام و تکریم خاصی برای پیامبر مکرم اسلام قائل است و با به‌‌کار‌‌گیری تشبیهاتی لطیف، برهه‌‌هایی از زندگی ایشان را به تصویر می‌‌کشد که در آن‌‌ها ردپای آیات قرآنی به چشم می‌‌خورد. پژوهش حاضر، به واکاوی آن دسته از آثار گوته می‌‌پردازد که با الهام از آیات قرآن کریم نوشته شده‌‌اند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

البستانی، بطرس (۱۸۷۰)، قاموس محیط المحیط، بیروت، مطبعة المعارف.

بورگل، یوهان کریستف (1367)، سه رساله دربارۀ حافظ، ترجمۀ کورش صفوی، تهران، مرکز.

بهجت، حمیده (1378): «تاریخچۀ آفرینش دیوان شرقی ـ غربی»، فصل‌نامۀ ادبیات معاصر، سال 3، شمارۀ 27، صص 110ـ115.

جوادی‌آملی، عبدالله (1378)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، ویرایش علی اسلامی، قم، اسراء.

خرمشاهی، بهاءالدین (1372)، قرآن‌پژوهی (هفتاد بحث و تحقیق قرآنی)، تهران، مشرق.

دهخدا، علی‌‌اکبر (1377)، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران.

سبحانی، جعفر (1375)، فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام، چاپ پنجم، تهران، مشعر.

سیوطی، جلال‌‌الدین (1404)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی‌نجفی.

گوته، یوهان ولفگانگ فن (1379)، دیوان غربی‌‌ـ‌‌شرقی، ترجمۀ کورش صفوی،تهران، مرکز بین‌‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌‌ها با همکاری هرمس.

طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417)، ترجمۀ تفسیر المیزان، ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی‌همدانی، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

طبرسی، فضل بن حسن (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، با مقدمۀ محمدجواد بلاغی، چاپ سوم، تهران، ناصرخسرو.

فخررازی، ابوعبدالله محمد بن عمر (1420)، مفاتیح الغیب، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء‌التراث العربی.

مکارم‌‌شیرازی، ناصر (1375)، تفسیر نمونه، چاپ سیزدهم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.

هتمان، فردریک،‌ اینگرید روبلن و هارالد توندرن (1934)، زندگی ادیبان آلمانی‌زبان؛ از گوته و شیلر تا کافکا و گراس، ترجمۀ مهشید میرمعزی، تهران، افق.

Behjat, Hamideh (2005), The Present of Goethe´s Spiritual Travel to Hafez`s Territory (Westـöstlicher Divan). In: The Journal of Humanities of the Islamic Republic of Iran, Tarbiat Modares University, Volume 12, Number 1. Tehran, Tarbiat Modares University. P. 1ـ12

Goethe, Johann Wolfgang (1981), Westـöstlicher Divan. Mit Essays zum “Divan” von Hugo von Hofmannsthal, Oskar Loerke und Karl Krolow. Hrsg.: HansـJ. Weitz. 4. Aufl. Frankfurt am Main, Insel Taschenbuch.

Heidarian, MohammadـTaghi(1999), „Goethe und der Orient. Stationen einer Aneignung“. In: Festschrift für Anneliese Ghahraman zum 70. Geburtstag, Hrsg. von Touradj Rahnema, 36ـ47, Teheran, Atena.

Leder, Stefan (2001), „Die Botschaft Mahomet und sein Wirken in der Vorstellung Goethes. In: Oriens, Volume 36, S. 215ـ241, Brill.

Lohner, Edgar (1971, Hrsg.), Studien zum Westـöstlichen Divan Goethe, Darmstadt.

Mommsen, Katharina (1965), Goethe und der Islam, Herausgegeben von: Peter Anton von Arnim, Inselverlag.

Mommsen, Katharina (2001), Goethe und die arabische Welt, 3. Aufl. Frankfurt am Main, Inselverlag.

Seehafer, Klaus (1999), Johann Wolfgang von Goethe. Dichter, Naturforscher, Staatsmann 1749ـ1832, Bonn, Internationes.

Wiese, Benno von (1971), Deutsche Gedichte. Von den Anfängen bis zur Gegenwart, Düsseldorf, August Bagel Verlag.