بررسی رئالیسم جادویی در رمان پریباد (اثرمحمدعلی علومی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

چکیده

«رئالیسم جادویی» یا «واقع‌گرایی جادویی» شیوه‌ای نو در داستان‌نویسی معاصر است که در آن، عنصر واقعیت و خیال درهم می‌آمیزد و اثری فوق انسانی را رقم می‌زند. در این گونه داستان‌ها عنصر واقعیت و خیال به گونه‌ای با هم ادغام می‌شود که به صورت طبیعی و باورپذیر برای مخاطب خود می‌شود. رئالیسم جادویی زیرمجموعۀ مکتب رئالیسم است و نمی‌توان آن را یک مکتب مستقل دانست؛ چراکه چارچوب مستقل و تازه‌ای ندارد و بسیاری از عناصر داستان‌های رئال را با خود به همراه دارد. مقالۀ پیش رو، ابتدا به بررسی مبانی رئالیسم جادویی همراه با دیدگاه منتقدان و صاحب‌نظران ادبی اشاره کرده‌است و در ادامه به بررسی ویژگی‌ها و مؤلفه‌های رئالیسم جادویی در رمان «پریباد» نوشتۀ محمدعلی علومی پرداخته‌است. در رمان پریباد، حضور عناصر وهمی و خیالی همچون پری، دیو، بال درآوردن انسان، بارش خون و محو شدن شهر و... داستان را در زمرۀ آثار رئالیسم جادویی قرار داده‌است.

کلیدواژه‌ها


اچه وریا، گنزالس (1384)، داستان‌های کوتاه آمریکای لاتین، ترجمۀ عبداالله کوثری، تهران، نشر نی.

اسکولز، رابرت (1377)، عناصر داستان، ترجمۀ فرزانۀ طاهری، تهران، نشر مرکز.

بارت، رولان (1375)، اسطوره امروز، ترجمۀ شیرین‌دخت دقیقیان، تهران، نشر مرکز.

بولتمان، رودلف (1379)، اسطوره، امکان وجودی، ترجمۀ محمد ضمیران، تهران، هرمس.

بی‌نیاز، فتح‌االله (1387)، درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی، تهران، انتشارات افراز.

دوشن گیمن، ژاک (1385)، دین ایران باستان، ترجمۀ رؤیا منجم، تهران، انتشارات علم.

شمیسا، سیروس (1388)، کلیات سبک‌شناسی، تهران، مروارید.

شیمل، آنه‌ماری (1393)، راز اعداد، قم، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.

علومی، محمدعلی (1390)، پریباد، تهران، آموت.

عیسی، فوزی سعد (2012)، الواقعیة السحریة فی الروایة العربیة، ط 1، مصر، بی‌نا.

فرزاد، عبدالحسین (1381)، دربارۀ نقد ادبی، تهران، قطره.

کلارمونت، ایرنه (1388)، اسرار ناگفته از دنیای زنان بر اساس روان‌شناسی یونگ، ترجمۀ پریسا امیری، تهران، انتشارات کلام شیدا.

مصاحب، غلامحسین (1381)، دایرةالمعارف فارسی، تهران، امیرکبیر.

معین، محمد (1392)، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات بیگی.

میرصادقی، جمال (1377)، واژه‌نامه هنر داستان‌نویسی، تهران، انتشارات مهناز.

موکه، داگلاس کالین (1389)، آیرونی، ترجمۀ حسن افشار، تهران، نشر مرکز.

مقدادی، بهرام (1378)، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران، فکر روز.

نورآقایی، آرش (1393)، عدد، نماد، اسطوره، تهران، نشر افکار.

پارسی‌نژاد، کامران (1382)، «مبانی و ساختار رئالیسم جادویی»، ادبیات داستانی، ش 66 و 67، صص 5ـ9.

پورهادی، مسعود (1392)، «پست‌مدرن در ادبیات داستانی»، سایت خانۀ فرهنگ گیلان.

خزاعی‌فر، علی (1378)، «رئالیسم جادویی در تذکرة‌الأولیای عطار»، نامۀ فرهنگستان، ش 7/1، صص 7ـ21.

شیری، قهرمان (1387)، «پیش درآمدی بر مکتب‌های داستان‌نویسی در ادبیات معاصر ایران»، نشریه زبان و ادبیات، د 46، ش 189، صص 147ـ190.

ناظمیان، رضا، علی گنجیان خناری، داوود اسپرهم و یُسرا شادمان (1393)، «بررسی گزاره‌های رئالیسم جادویی در رمان‌های عزاداران بیل (غلامحسین ساعدی) و شب‌های هزار شب (نجیب محفوظ)»، ادب عربی، س 2، ش 6، صص 157ـ178.

نیکوبخت، ناصر و مریم رامین‌نیا (1384)، «بررسی رئالیسم جادویی و تحلیل رمان اهل غرق»، پژوهش‌های ادبی، ش 8، صص 139ـ154.

Baily, Angela (2004), Literature: Theory and History.

Baker, Suzanne (1993), Magical Realism and Postcolonialism, Span, No. 36.

Flores, Angel, (1995), Magical Realism in Spanish American Fiction. Eds. Lios Parkinson Zamora and Wendy B., Faris Durkham, N. C: Duke Up.

Rios, Alberto (1999), Magical Realism; Definition, Arizona State University, Tempe AZ.