کاربست اَشکال آشنایی‌زدایی و هنجارگریزی در شعر احمدرضا احمدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی‌ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی گچساران

چکیده

در پژوهش حاضر، با رویکرد زبان‌‌شناسانه و روش تحلیلی ـ توصیفی‌ ، زبان شعر احمدرضا احمدی از منظر صورت‌گرایی (فرمالیسم) نقد و بررسی می­شود. از کاربست این نظریه در بررسی اشعار احمدی، این نتیجه‌‌ به دست آمد که زبان خاص وی، با کمک انواع آشنایی‌‌زدایی‌‌ها و هنجارگریزی‌‌های لفظی و معنایی و نیز ساخت ترکیبات و اصطلاحات گوناگون، برجستگی ویژه‌‌ای پیدا کرده‌است که می‌‌توان گفت سبک و زبان متفاوتی دارد. شاعر از ابتدای کار سرودن تاکنون، یکسانی زبان و محتوا را در سروده‌‌های خود حفظ کرده‌است و به شکلی روایت‌گونه، روزمرگی‌‌ها و اتفاقات رایج زندگی را بازنموده‌است و با بهره‌‌گیری از توان بالقوّۀ زبان و عدول از هنجارهای زبانی و فنّ زدودن عادت‌های مألوف و مأنوس کاربردهای رایج کلمات و جملات، روایت‌‌ها و مضمون‌‌هایی نو آفریده، شکل تازه‌ای به زبان بخشیده‌است.

کلیدواژه‌ها


‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌احمدی، احمدرضا. (1387). همۀ شعرهای من (مجموعۀ اشعار). تهران: چشمه.

ـــــــــــــــ . (1389). دفترهای سالخوردگی. تهران: چشمه.

احمدی، بابک. (1372). ساختار و تأویل متن. چ 8. تهران: مرکز.

احمدی، پگاه. (1386). «سبکی به نام احمدرضا احمدی». گوهران. ش 16. صص 121ـ131.

ایگلتون، تری. (1372). پیش‌درآمدی بر نظریۀ ادبی. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: مرکز.

بیرانوندی، محمد. (1385). بررسی و تحلیل زبان‌شناختی شعر نیما با تکیه بر مکتب فرمالیسم. رسالۀ دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

بیگزبی، سی. و. ای. (1379). دادا و سوررئالیسم. ترجمۀ حسن افشار. چ 3. تهران: مرکز.

تودوروف، تزوتان. (1373). بوطیقای ساختارگرا. ترجمۀ محمد نبوی. چ 2. تهران: آگاه.

جورکش، شاپور. (1386). «زنده‌‌تر از همۀ پیامبران (تلاشی برای زمینه‌‌یابی چند شعر اجتماعی احمدرضا احمدی)». گوهران. ش 16. صص 109ـ114.

حسین‌پور چافی، علی. (1384). جریان‌‌های شعری معاصر فارسی. چ 1. تهران: امیرکبیر.

حقوقی، محمد. (1369). شعر نو از آغاز تا امروز. چ 2. تهران: هدایت ـ نیما.

خلیلی‌جهان‌تیغ، مریم. (1380). سیب باغ جان (جستاری در ترفندها و تمهیدات هنری غزل مولانا). چ 1. تهران: سخن.

داودی‌ حموله، سریا. (1390). «موج نو و تأملی در آثار احمدرضا احمدی». مجلۀ آزما. ش 79. صص 36ـ39.

روحانی، مسعود و محمد عنایتی ‌قادیکلایی. (1388). «بررسی هنجارگریزی در شعر شفیعی‌کدکنی (م. سرشک)». گوهر گویا. س 3. ش 3. صص 69ـ90.

سلدن، رامان. (1376). راهنمای نظریۀ ادبی معاصر. ترجمۀ عباس مخبر. چ 1. تهران: طرح نو.

سمیعی، عنایت. (1386). «دَرِ خروجی». گوهران. ش 16. صص 119ـ122.

سمیعی، عنایت و محسن فرجی. (1386). «من از خودم تقلید می‌‌کنم». گوهران. ش 16. صص 22ـ38.

شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. (1385). صُوَر خیال در شعر فارسی. چ 10. تهران: آگاه.

ــــــــــــــــــــــ . (1386). موسیقی شعر. چ 10. تهران: آگاه.

شمس‌ لنگرودی، محمد. (1377). تاریخ تحلیلی شعر نو. 4 ج. ویرایش 2. تهران: مرکز.

صفوی‌، کورش.‌ (1383). از زبان‌شناسی‌ به‌ ادبیات. ج 1. چ 1. تهران: سورۀ مهر.

صمدی، مهران. (1386). «دربارۀ شعر احمدرضا احمدی». گوهران. ش 16. صص 79ـ87.

طالبیان، یحیی و دیگران. (1388). «تقابل‌‌های دوگانه در شعر احمدرضا احمدی». پژوهش‌‌نامۀ گوهر گویا. س 3. ش 4. صص 21ـ34.

محمدی، حسنعلی. (1381). سیری در قالب‌های نوین فارسی. چ 1. تهران: چشمه.