تحلیل روایت یازده سپتامبر در مجموعه داستان آبی ماورای بحار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستان

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستان

چکیده

مجموعه‌داستان آبی ماورای بحار را شهریار مندنی‌پور با خلق شخصیّت‌ها و فضاهای تازه، مرتبط با حادثۀ یازده سپتامبر نوشته است. فرم داستان‌ها، ترکیب پی‌رفت‌ها و شیوۀ روایتگری متناسب با موضوع داستان‌ها، بیان‌کنندۀ ژرف‌ساخت است. مندنی‌پور در هر یک از داستان‌ها به جنبۀ خاصی از حادثه نگریسته است؛ تعدد و تنوع داستان‌های این مجموعه دربارۀ حادثه‌ای واحد برای نشان‌دادن این مسئله است که روایت‌ها و تحلیل‌های متعددی از حادثه و شیوۀ رویارویی با آن در جهان وجود دارد. نگاه راوی و مبنای روایت‌ها نسبت به حادثۀ یازده سپتامبر براساس نگاه قربانیان و مصیبت‌دیدگان است؛ با این مفهوم انتقادی که میان طراحان حمله با کسانی که زمینه‌های اقدامات تروریستی را فراهم می‌کنند تفاوتی وجود ندارد؛ هر دو باعث ویرانی و فروپاشی زندگی عموم مردم می‌شوند. نحوۀ روایت و موضوع داستان‌ها، همدردی انسان‌ها اعم از شرقی یا غربی را برمی‌انگیزد و نشان می‌دهد همۀ انسان‌ها در برابر فجایع، ناتوان و آسیب‌پذیر هستند.

کلیدواژه‌ها


آسابرگر،آرتور(1380)، روایت در فرهنگ عامیانه.رسانه و زندگی روزمره، ترجمۀ محمدرضا لیراوی، چ1،تهران: سروش.

اوکانر. برندن (1394)، «سنت آمریکا ستیزی؛دوره‌های چهارگانه»، هشت مقاله دربارۀ آمریکا ستیزی، گردآوری و ترجمۀ محمد شمس‌الدین عبداللهی‌نژاد، چ1، تهران: علم، صص7-32.

پرینس، جرالد(1391)، روایت شناسی(شکل و کارکرد روایت)،ترجمۀ محمد شهبا، چ1، تهران: مینوی‌خرد.

تودوروف، تزوتان (1382)، بوطیقای ساختارگرا، ترجمۀ محمد نبوی، چ2،تهران: آگه.

ــــــــــــــــ (1388)، بوطیقای نثر(پژوهش‌هایی نو دربارۀ حکایت)،ترجمۀ انوشیروان گنجی‌پور،چ1، تهران: نی.

تولان، مایکل جی (1383)، درآمدی نقادانه-زبان‌شناختی بر روایت، ترجمۀ ابوالفضل حرّی، چ1، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.

چامسکی، ‌نوام (1385)، یازده سپتامبر، ترجمۀ ضیا خسروشاهی، چ2، تهران: درسا.

رستمی، فرشته (1389)، «ساختار صدا در داستان‌های مندنی‌پور: نقش زاویۀ­دید در صدای داستان»، بوستان ادب، س2، ش6. صص99-125.

ریمو‌ن‌ـ‌کنان، شلومیت (1387)، روایت داستانی: بوطیقای معاصر،ترجمۀ ابوالفضل حری،چ1، تهران: نیلوفر.

کرم‌پور، فرزانه و مهری بهفر (1384)، بازتاب1: نقدهایی بر ادبیات داستانی معاصر ایران، چ1، تهران: هیرمند.

محمدی، ابراهیم و همکاران (1392)، «برهم‌کنشی اسطوره و استعاره در داستان کوتاه شهریار مندنی‌پور»، فصلنامۀ متن‌پژوهی ادبی، س17، ش58، صص29-45.

مکاریک، ایرنا ریما (1388)، دانش‌نامۀ نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی، چ1،تهران: آگه.

مندنی‌پور، شهریار (1388)، آبی ماورای بحار، چ پنجم، تهران: مرکز.

میرعابدینی، حسن (1386)، صدسال داستان نویسی ایران، چ2، تهران: چشمه.

وو، پاتریشیا (1390)، فراداستان، ترجمۀ شهریار وقفی‌پور، چ1، تهران: چشمه.