الگوی بررسی ساختار ارتباطی زبان در متون تعلیمی ادبیات فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

چکیده

حوزة پژوهش‌های زبانی سنتی یا بلاغت، با حوزة مطالعات زبان­شناختی معاصر دارای چنان ارتباط استواری است که از آن می‌توان به بوطیقای ارتباط یاد کرد. این بوطیقای ارتباط در هر گونة ادبی، مقتضای حال متفاوتی با گونه‌های دیگر دارد. بلاغت زبان در مثنوی نیز بر پایة بوطیقای «ارتباط- ترغیب»ی شکل گرفته است که در یک سوی آن، «بافت متن» به چشم می‌خورد و در سوی دیگر، عواملی را می‌توان یافت که توانش ارتباطی مثنوی بر مخاطب و واکنش‌های پدید آمده را از جانب او درون موقعیت یا بافتی معین ارزیابی می‌کند. به این ترتیب، پنج نقش عمده در این چارچوب ارتباطی می‌توان تشخیص داد که هریک در حوزة زبان عرفان ویژگی‌هایی دارد. این مقاله، در صدد است تا علاوه بر تبیین ساختار ارتباط- ترغیب در مثنوی، کارکردهای مرتبط با این الگو را تحلیل و جایگاه آن را در گونة تعلیمی ‌متن مثنوی تشریح کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Communicative Structure of Language in Didactic Texts of Persian Literature

نویسنده [English]

  • Razieh Hojjatizadeh
Assistant Professor in Persian Language and Literature, University of Isfahan
چکیده [English]

There is such a close and strong relationship between the classical linguistic research areas or rhetoric with modern linguistic researches that it can be referred to as the poetics of communication. This poetics of communication varies in regard of requirements of any kind of literary genre. Rhetorical language has been formed on a "communicative-persuasive" basis in Masnavi that the competence of the work to communicate with the audience and his reactions in a specific position or context can be assessed.  So, five fundamental functions can be recognized in this communicative framework that each has its own dedicated features in mystical language.  The present article is to explain the "communicative-persuasive" structure of Masnavi to analyze this pattern's related functions and their position in didactic genre of its text.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rhetoric
  • conative communication
  • Masnavi
  • mystical language